Kunnen pensioenfondsen helpen om grote spoor- en wegenprojecten van de grond te krijgen? Het kabinet kijkt naar andere financiers nu er onvoldoende overheidsgeld beschikbaar is om alle plannen uit te voeren. Volgens Vastgoedjournaal zijn pensioenfondsen en de Europese Investeringsbank daarbij in beeld, onder meer voor de Lelylijn en het Zuidasdok.
Daarmee raakt de discussie ook het vermogen waarmee fondsen de pensioenen van werkenden en gepensioneerden financieren. De belangrijkste vragen zijn welke opbrengst tegenover zo’n investering staat en wie de rekening krijgt als een project duurder uitvalt.
Ook €18 miljard extra is niet genoeg voor alle plannen
Op 16 oktober kondigden minister Vincent Karremans en staatssecretaris Annet Bertram €18 miljard extra aan voor onderhoud en vernieuwing van de Nederlandse infrastructuur. Dat geld is bestemd voor onder meer wegen, bruggen, spoor en waterwerken.
De overheid geeft voorrang aan het bestaande netwerk en de veiligheid daarvan. Veel infrastructuur is verouderd en moet worden vervangen of opgeknapt. Tegelijkertijd erkent het kabinet dat het beschikbare budget onvoldoende is om alle ambities waar te maken.
Een reeks aanlegprojecten is daarom gepauzeerd wegens geldgebrek of problemen met de uitvoerbaarheid. Voor toekomstige wegen en spoorlijnen onderzoeken de bewindslieden ook andere vormen van bekostiging en financiering.
Bij Zuidasdok ontbreekt ruim een miljard
Hoe groot de financiële uitdaging kan zijn, blijkt bij Zuidasdok in Amsterdam. Het programma omvat onder meer de vernieuwing van station Amsterdam Zuid en de aanpassing van de A10 Zuid, die ter hoogte van de Zuidas deels ondergronds komt te liggen.
In de halfjaarrapportage over de tweede helft van 2025 staat een tekort van €1,15 tot €1,3 miljard, inclusief markteffecten. Om het volledige programma uit te voeren, is aanvullend budget nodig.
Volgens die rapportage moet uiterlijk eind 2026 een besluit vallen over de fasering en financiering van de noordelijke tunnel en de noordzijde van knooppunt Amstel. Voor de Lelylijn heeft het kabinet een nieuw onderzoek aangekondigd. Daarmee is de aanleg nog niet financieel geregeld.
Pensioenfondsen beslissen zelf over investeringen
Het noemen van pensioenfondsen betekent niet dat de overheid hun vermogen zomaar kan inzetten. Fondsen moeten beleggen in het belang van hun deelnemers. Een infrastructuurproject moet dus passen bij hun beleggingsbeleid, met een aanvaardbare verhouding tussen rendement en risico.
Een mogelijke investering is bovendien geen schenking aan de staat. Financiering moet uiteindelijk worden terugverdiend. Alleen een andere geldschieter vinden lost daarom niet automatisch de vraag op wie het project op langere termijn betaalt.
De voorwaarden worden doorslaggevend
Het officiële kabinetsbericht noemt nog geen concrete afspraken met pensioenfondsen. Ook een gegarandeerd rendement of uitgewerkte verdeling van financiële tegenvallers wordt daarin niet beschreven.
Juist die afspraken bepalen of deelname aantrekkelijk is voor pensioenfondsen én verantwoord voor hun deelnemers. De behoefte aan nieuwe infrastructuur is duidelijk. Of pensioenvermogen daarvoor daadwerkelijk wordt ingezet, hangt af van de voorstellen die op tafel komen en de beoordeling door de fondsen.
Bronnen: Vastgoedjournaal, openbare inleiding, Rijksoverheid, 16 oktober 2026, halfjaarrapportage Zuidasdok en Kamerbrief over het beleggingskader van pensioenfondsen.