Ruim vóór de tijd dat tablets, smartphones en videogames het plezier bepaalden, zochten kinderen en volwassenen hun vertier in simpele handwerkjes. Een daarvan was punniken. Met wat wol en een klein hulpmiddeltje maak je zo lange, gebreide koorden die je later voor van alles creatiefs kunt inzetten.
Bij veel mensen roept punniken meteen herinneringen op aan knutseluurtjes, handwerken op school of gezellige momenten aan de keukentafel.
Wat houdt punniken in?
Punniken is een laagdrempelige handwerktechniek waarbij je met wol of garen een buisvormig, gebreid koordje maakt. Je legt de draad telkens om kleine pinnetjes en tilt de lussen over elkaar; zo groeit er rustig een lange streng.
Het koord komt als een staartje onder het punnikgereedschap vandaan. Hoe langer je doorgaat, hoe langer de sliert wordt.
Het vertrouwde houten punnikpoppetje
Het meest bekende hulpmiddel om te punniken is het houten punnikpoppetje. Het is een klein houten figuurtje of een cilindertje met bovenop meestal vier metalen haakjes of pennetjes.
Je voert de wol door het gat in het midden naar beneden. Daarna leg je de draad steeds om de pinnetjes. Met een klein haakje of naald til je de lussen over elkaar heen, en zo groeit je punnikwerk.
Heel wat kinderen leerden dit op school of kregen het aangeleerd door ouders of opa en oma.
Andere spullen om mee te punniken
Niet iedereen had zo’n speciaal poppetje. Daarom werd er vroeger ook met andere spullen gepunnikt. Mensen waren vindingrijk en knutselden hun eigen hulpmiddelen.
Je kon bijvoorbeeld punniken met:
een oud garenklosje met vier spijkertjes erin getikt
een houten, lege draadklos uit de naaimand
een kurk vol spelden erin geprikt
zelfgebouwde punnikplankjes
Sla je vier kleine spijkertjes of pennetjes in een klosje, dan werkt het in feite net zoals een punnikpoppetje.
Wat kun je maken met punnikwerk?
De lange koordjes van wol kwamen vaak van pas bij allerlei creatieve projecten. Kinderen maakten bijvoorbeeld:
onderzettertjes
sleutelhangers
accessoires voor poppen
mini-matjes
letters of vormen die op karton werden vastgeplakt
Je kunt de koorden ook in patronen leggen en vastnaaien; zo ontstaan er leuke decoraties.
Pure nostalgie
Punniken is een eenvoudig maar knus tijdverdrijf waar je bijna niets voor nodig hebt. Met een beetje wol en een klein tooltje kun je al snel iets maken.
Ook al gebeurt het nu minder vaak, voor veel mensen blijft punniken een warme herinnering aan het handwerken van vroeger, toen creativiteit en geduld centraal stonden.