Een alarmsignaal dat je echt niet moet wegwuiven
Bij een hersenbloeding zie je vaak een oudere voor je. Dat beeld klopt allang niet meer. Steeds vaker overkomt het ook mensen die midden in hun carrière en gezinsleven zitten. Meer dan de helft is jonger dan zeventig. Juist dat onverwachte maakt het link: je rekent er niet op en meestal voel je het niet aankomen.
Toch zijn er duidelijke waarschuwingssignalen die je serieus moet nemen. Als je ze herkent en direct in actie komt, kun je levens redden en blijvende hersenschade beperken. Snel reageren maakt echt een wereld van verschil met afwachten.
De kans is groter dan je denkt
Het klinkt heftig, maar ongeveer één op de vier mensen krijgt in zijn of haar leven een beroerte of hersenbloeding. Dat is dus helaas geen ver-van-je-bedshow. Hoe sneller er hulp is, hoe beter de vooruitzichten. Wachten vergroot het risico op blijvende uitvalsverschijnselen.
Waarom hersenbloedingen zo misleidend zijn
Bij ouderen zijn de bekende oorzaken vaak duidelijk: jarenlang roken, aderverkalking en hart- en vaatproblemen. Bij jongere mensen kan het anders zitten. Soms is er een aangeboren zwakke plek in een bloedvat die ineens scheurt. Meestal merk je daar vooraf niets van, totdat het misgaat.
Eén ding speelt bij iedereen mee: hoge bloeddruk. Niet voor niets noemen we dat een stille sluipmoordenaar. Je voelt het vaak niet, maar je bloedvaten staan continu onder spanning. Leefstijl weegt ook mee. Regelmatig alcohol drinken jaagt je bloeddruk omhoog; elke dag meerdere glazen vergroot het risico, ook als je je verder top voelt. Erfelijkheid kan bovendien een rol spelen. Komt een hersenbloeding op jonge leeftijd in je familie voor, bespreek dat met je huisarts. Niet om ongerust te worden, wel om slim te voorkomen.
Zo herken je het in minuten: de BEFAST-check
Bij een hersenbloeding telt elke seconde. Bij jongere mensen worden signalen nog weleens weggezet als “stress” of “even duizelig”. Precies daarom is BEFAST zo handig. Met deze eenvoudige checklist schat je snel in of het mis is. BEFAST staat voor Balance (evenwicht), Eyes (ogen), Face (gezicht), Arms (armen), Speech (spraak) en Time (tijd om te handelen).
Balance en Eyes: let op het evenwicht. Loopt iemand plots wankel, kan diegene niet recht lopen of is er heftige draaiduizeligheid zonder duidelijke reden? Verdacht. Check daarna de ogen: ineens wazig zien, dubbelzien of aan één kant (gedeeltelijk) zicht kwijt zijn kan wijzen op hersenproblemen. Dit kan acuut beginnen en snel verergeren.
Face, Arms, Speech en Time: vraag iemand te glimlachen en kijk of een mondhoek hangt of een gezichtshelft minder meedoet. Laat vervolgens beide armen vooruit strekken; zakt er één weg of lukt het niet om de armen even hoog te houden, dan is dat een alarmsignaal. Luister ook naar de spraak: onduidelijk praten, woorden niet kunnen vinden of verward klinken (zonder alcohol) is fout. Twijfel je? Bel direct 112. Tijd is cruciaal: hoe eerder de behandeling start, hoe meer hersenweefsel je redt.
Wachten is het gevaarlijkst
Op het moment zelf maken we het vaak kleiner: “even aankijken”, “het zakt zo wel weg”. Maar bij een hersenbloeding kan de schade per minuut toenemen, de bloeding uitbreiden of er zelfs nog een bloeding bijkomen. Heftige hoofdpijn is er lang niet altijd bij, laat je daar dus niet door misleiden. Het belangrijkste signaal is plotselinge uitval: verlamming, spraakstoornissen, zichtverlies of extreme duizeligheid. Liever één keer te vaak 112 bellen dan één keer te laat.
Zo verklein je je risico
Helemaal voorkomen lukt niet altijd, maar je kunt je kansen wel verbeteren. Ken je bloeddruk en laat die regelmatig controleren; veel mensen hebben een te hoge bloeddruk zonder het te weten. Blijf in beweging, eet gevarieerd, matig met alcohol en stop met roken. Wees alert op aandoeningen die in de familie voorkomen en bespreek die met je huisarts als daar aanleiding toe is. En misschien wel het belangrijkst: onthoud de BEFAST-signalen en deel ze met de mensen om je heen. Wie snel herkent en meteen handelt, vergroot de kans op volledig herstel aanzienlijk.