AOW-grens sneller richting 70
De aankomende coalitie van D66, VVD en CDA zet het pensioenbeleid op een ander spoor. Met een aangepaste rekenmethode beweegt de AOW-leeftijd voortaan vlotter mee met onze stijgende levensverwachting. Gevolg: de grens van 70 jaar schuift niet naar 2069, maar al naar 2054. Dat is een flinke versnelling en laat zien dat de koers echt verandert.
Wie merkt dit als eerste?
Ben je geboren in of na 1984? Dan gaat je AOW-start minstens een jaar later in. Omdat de pensioenleeftijd strakker aan de levensverwachting wordt gekoppeld, telt elk extra levensjaar zwaarder mee. Vooral jongere generaties voelen dat meteen: je werkt langer door voordat je AOW krijgt.
Hoe zit de oude versus de nieuwe rekenmethode in elkaar?
Op dit moment legt het ministerie van Sociale Zaken elk jaar de AOW-leeftijd vast voor de eerstvolgende vijf jaar. Daarbij kijken ze naar de verwachte levensduur van 65-jarigen. In de wet staat dat slechts twee derde van die stijging wordt doorvertaald naar de AOW-leeftijd. Dat tempert de schokken en zorgt voor een geleidelijke opbouw.
De coalitie wil dat vanaf 2033 veranderen. Niet langer twee derde, maar de volledige toename in levensverwachting gaat meetellen: een één-op-één-koppeling dus. Daardoor gaat het structureel sneller en, zeggen voorstanders, sluit het beter aan bij de demografische realiteit.
Rob Jetten (D66)
Foto: Martijn Beekman
Berekeningen en tools online
De Telegraaf liet de effecten doorrekenen met CBS-prognoses en ziet een duidelijk verschil: onder de huidige regels gaat het rustiger. Ook de online rekentool van de Sociale Verzekeringsbank laat zien wat de nieuwe aanpak doet. Vul je dezelfde CBS-cijfers in, dan kom je met de nieuwe koppeling in 2054 al uit op 70 jaar. In het bestaande stelsel kruipt de leeftijd gelijkmatiger omhoog en worden pieken en dalen meer afgevlakt.
Wat betekent dit voor de schatkist?
Volgens de coalitie levert de stevigere koppeling uiteindelijk structureel zo’n 2,8 miljard euro per jaar op. Mensen ontvangen later AOW en blijven langer aan het werk. Zo helpt de maatregel om de vergrijzingskosten beheersbaar te houden.
Botst met het akkoord van 2019
Die versnelling schuurt met het pensioenakkoord van 2019. Toen is bewust gekozen voor een mildere koppeling om draagvlak te creëren. Premier Mark Rutte noemde een directe koppeling destijds zelfs overdreven. Om de vakbonden tegemoet te komen, kwam er toen een afgezwakte formule die meer rust rond de AOW-leeftijd moest brengen.
Onrust bij de vakbonden
Bij FNV is het vertrouwen fragiel. Voormalig onderhandelaar Tuur Elzinga ziet dit als een breuk met de afspraken. Hij schetst hoe precair het compromis destijds was: het werd maar nipt geslikt. Volgens hem gaat nu het deksel weer van de pan en laait de discussie opnieuw op. Verwacht opnieuw groepen die vasthouden aan het uitgangspunt dat 67 ook echt 67 blijft.
Wanneer merk je er wat van?
De AOW-leeftijd is nu 67. In 2028 wordt dat 67 jaar en 3 maanden. Volg je de oude systematiek, dan kom je in 2034 uit op 67 jaar en 6 maanden. Met de nieuwe koppeling bereik je dat niveau al een jaar eerder. Het is dus niet alleen iets voor later; je ziet het vrij snel terug in de cijfers.
Kloof wordt groter richting 2054 en daarna
Na 2034 lopen de twee lijnen steeds verder uiteen. Rond 2054 is het verschil een vol jaar: met de huidige regels kom je uit op zo’n 69 jaar, terwijl je in de coalitieplannen al op 70 jaar zit. Voor iemand die in 1984 is geboren, betekent dat concreet een jaar langer doorwerken. Kijk je door tot 2070, dan schat het CBS met de nieuwe koppeling 71 jaar en 6 maanden. Met de oude methode zou dat rond de 70 jaar liggen. Dat laat zien hoeveel impact de rekenregel op termijn kan hebben.
Rekenwerk en mitsen en maren
Actuaris Egbert Kromme (ex-KPMG) bevestigt dat de som klopt: haal je de factor twee derde uit de formule, dan kom je met de CBS-prognoses in 2054 op 70 jaar. Tegelijk wijst het ministerie erop dat er pas een officiële bevestiging komt zodra de leeftijd binnen het vijfjaarvenster valt. CBS-cijfers worden bovendien jaarlijks bijgesteld; zo drukten de coronajaren de levensverwachting tijdelijk en remden ze de stijging.
Politiek blijft spannend
CDA-leider Henri Bontenbal stelt dat dit volgens hem geen versobering van de AOW is. Ook zou de snellere koppeling pas ingaan na afloop van het pensioenakkoord, om de achterban gerust te stellen. Toch is duidelijk dat het debat weer helemaal open ligt. Met meer geld op het spel, oude beloftes en nieuwe rekenregels wordt de AOW-leeftijd de komende jaren hoe dan ook een twistpunt. Of deze lijn standhoudt, hangt af van politiek draagvlak en maatschappelijke druk.