Nederlandse huishoudens hebben de afgelopen jaren al flink wat veranderingen op hun energierekening en aan de pomp gezien. Maar er komt nog iets bij waar veel mensen waarschijnlijk nog nooit van hebben gehoord: ETS2.
Het nieuwe Europese emissiehandelssysteem gaat fossiele brandstoffen voor onder meer woningen en wegverkeer voorzien van een extra CO₂-prijs. Dat betekent dat het gebruik van aardgas, benzine en diesel duurder kan worden.
En hoewel consumenten niet zelf emissierechten hoeven te kopen, kunnen brandstofleveranciers de kosten uiteindelijk wel verwerken in hun prijzen.
Wat is ETS2 eigenlijk?
ETS2 staat voor het tweede Europese emissiehandelssysteem. Europa kent al langer een emissiehandelssysteem voor onder meer grote industriële bedrijven en energiecentrales.
Met ETS2 worden ook andere sectoren meegenomen. Het systeem richt zich onder andere op brandstoffen die worden gebruikt voor gebouwen en wegvervoer.
Het principe is eenvoudig: voor de CO₂ die vrijkomt bij fossiele brandstoffen moet een prijs worden betaald.
Niet jijzelf, maar bijvoorbeeld de leverancier van de brandstof krijgt die verplichting. Voor iedere ton CO₂ moet uiteindelijk een emissierecht worden ingeleverd.
Uiteindelijk kan het gezin de rekening merken
Op papier wordt ETS2 dus niet rechtstreeks bij huishoudens geïnd.
Maar een leverancier die extra kosten maakt voor benzine, diesel of aardgas kan die natuurlijk verwerken in de verkoopprijs.
Daardoor kan een Nederlands gezin ETS2 uiteindelijk merken aan de benzinepomp én de energierekening.
Hoeveel precies? Dat staat nog niet vast, omdat de prijs van ETS2-emissierechten door vraag en aanbod wordt bepaald.
Maar er zijn wel ramingen.
Zoveel duurder kunnen benzine, diesel en gas worden
De Nederlandse Emissieautoriteit verwijst naar een raming van de Europese Commissie waarbij voor 2030 wordt gerekend met 48 euro per ton CO₂.
Bij zo’n prijs komt de geschatte invloed van ETS2 neer op ongeveer:
- 11 cent extra per liter benzine
- 13 cent extra per liter diesel
- 10 cent extra per kubieke meter aardgas
Het gaat om ramingen, dus niet om gegarandeerde prijsverhogingen. De uiteindelijke CO₂-prijs kan anders uitvallen.
Maar daarmee kunnen we wel berekenen wat dit voor een doorsnee gezin zou kunnen betekenen.
Een gezin met een benzineauto
Stel dat een gezin jaarlijks ongeveer 1.200 kubieke meter aardgas gebruikt.
Bij ongeveer 10 cent extra per kubieke meter zou ETS2 dan neerkomen op:
1.200 × €0,10 = €120 per jaar extra.
Vervolgens rijdt het gezin bijvoorbeeld 15.000 kilometer per jaar met een benzineauto die gemiddeld 1 liter per 15 kilometer verbruikt.
Dan wordt jaarlijks ongeveer 1.000 liter benzine getankt.
Bij 11 cent extra per liter:
1.000 × €0,11 = €110 per jaar extra.
Samen kom je daarmee uit op ongeveer:
€230 per jaar extra.
Dat is bijna €20 per maand.
Let wel: dit is een rekenvoorbeeld op basis van de genoemde Commissie-raming, niet een voorspelling van de exacte rekening van ieder huishouden.
Met een diesel kan het bedrag hoger worden
Voor diesel wordt bij dezelfde raming gerekend met ongeveer 13 cent per liter extra.
Een gezin dat bijvoorbeeld 1.200 liter diesel per jaar verbruikt, zou daarmee ongeveer:
1.200 × €0,13 = €156 extra per jaar kwijt zijn.
Tel daar bij 1.200 kubieke meter gas nog ongeveer €120 bij op en het totaal komt uit op:
ongeveer €276 per jaar.
Wie veel rijdt of in een slecht geïsoleerde woning veel aardgas verbruikt, kan vanzelfsprekend hoger uitkomen.
Voor sommige huishoudens kan het nauwelijks iets kosten
Er ontstaat daardoor een groot verschil tussen huishoudens.
Een gezin met een volledig elektrische woning, zonnepanelen en een elektrische auto gebruikt nauwelijks of geen aardgas, benzine of diesel. De directe ETS2-impact via die brandstoffen kan daardoor beperkt zijn.
Een gezin in een oudere woning dat jaarlijks veel aardgas gebruikt én twee benzine- of dieselauto’s voor de deur heeft staan, kan juist veel sterker worden geraakt.
ETS2 beloont daarmee indirect huishoudens die minder fossiele brandstoffen gebruiken.
Maar wanneer begint ETS2 nu precies?
Hierover bestaat nogal wat verwarring.
De markt voor ETS2-rechten wordt al vanaf 2027 opgebouwd en de veilingen van emissierechten starten dan. De Europese instellingen spreken inmiddels over de algemene start van ETS2 in 2028. De eerste daadwerkelijke inleverplicht voor leveranciers geldt in 2029 voor de uitstoot over 2028.
Dat betekent dat huishoudens vooral richting 2028 rekening moeten houden met de financiële doorwerking van het systeem.
Kan die CO₂-prijs niet enorm oplopen?
Dat is een belangrijke vraag, want ETS2 werkt met een marktprijs.
Er zijn daarom mechanismen ingebouwd om extreme prijsstijgingen tegen te gaan. Bij een CO₂-prijs boven een bepaalde drempel kunnen extra emissierechten uit een reserve op de markt worden gebracht.
In juni 2026 bereikten de Europese Raad en het Europees Parlement voorlopig overeenstemming om dit mechanisme verder te versterken. Bij overschrijding van de drempel van 45 euro per ton CO₂ in prijzen van 2020 zou het aantal extra vrij te geven rechten worden verdubbeld van 20 naar 40 miljoen.
Dat betekent echter niet dat er simpelweg een harde maximumprijs van 45 euro bestaat.
De werkelijke marktprijs kan hoger uitkomen.
Waarom voert Europa dit eigenlijk in?
Het idee achter ETS2 is dat vervuilen financieel minder aantrekkelijk wordt.
Wanneer benzine, diesel en aardgas door de CO₂-prijs duurder worden, wordt het relatief aantrekkelijker om bijvoorbeeld minder energie te gebruiken, een woning te isoleren, elektrisch te rijden of over te stappen op andere verwarmingsmethoden.
Daarbij levert de verkoop van de emissierechten grote bedragen op. Een gedeelte van de inkomsten moet weer worden ingezet voor klimaat- en energietransitiemaatregelen.
Voor consumenten blijft ondertussen vooral één vraag interessant: wat kost het mij?
Rekenvoorbeeld voor een Nederlands gezin
Bij de Commissie-raming die de Nederlandse Emissieautoriteit noemt, ziet een eenvoudige berekening er zo uit:
| Verbruik | Geschatte ETS2-impact |
|---|---|
| 800 m³ aardgas | €80 per jaar |
| 1.200 m³ aardgas | €120 per jaar |
| 1.500 m³ aardgas | €150 per jaar |
| 750 liter benzine | €82,50 per jaar |
| 1.000 liter benzine | €110 per jaar |
| 1.500 liter benzine | €165 per jaar |
| 1.000 liter diesel | €130 per jaar |
| 1.500 liter diesel | €195 per jaar |
Een gezin dat 1.200 m³ gas en 1.000 liter benzine gebruikt, komt daarmee dus rond de €230 per jaar uit.
Een huishouden met 1.500 m³ gas en 1.500 liter diesel zou in dit voorbeeld rond de €345 per jaar uitkomen.
En bij twee auto’s of een zeer hoog gasverbruik kan het bedrag verder oplopen.
De exacte rekening weten we nog niet
Het is daarom te gemakkelijk om te zeggen dat ETS2 ieder Nederlands gezin straks bijvoorbeeld precies 300 euro per jaar kost.
Dat weten we simpelweg nog niet.
De uiteindelijke kosten hangen af van de marktprijs van CO₂, hoeveel daarvan leveranciers doorberekenen én hoeveel gas, benzine en diesel een huishouden daadwerkelijk gebruikt.
Wel staat vast dat ETS2 een prijs zet op de CO₂-uitstoot van deze fossiele brandstoffen. Voor een gezin dat zowel een woning met aardgas verwarmt als regelmatig een benzine- of dieselauto gebruikt, kan dat bij de huidige ramingen al snel enkele honderden euro’s per jaar betekenen.