Nederland krijgt deze week niet alleen overdag met forse hitte te maken. Juist de nacht van woensdag 29 op donderdag 30 juli kan bijzonder zwaar worden. Weerkundig strateeg Marc Putto wijst op berekeningen van het Europese weermodel ECMWF, waarin uitzonderlijk warme lucht boven ons land zichtbaar is.
Volgens Putto kan het rond middernacht op sommige plaatsen nog ongeveer 28 graden zijn. In grote steden behoort zelfs een temperatuur rond de 30 graden enige tijd tot de mogelijkheden. Dat is geen lekker zomeravondje meer, maar serieus slaapverstorend weer.
Geen gewone tropische nacht
Meteorologen spreken van een tropische nacht wanneer de temperatuur tussen zonsondergang en zonsopkomst niet onder de 20 graden komt. De term ‘plaknacht’ wordt informeel gebruikt voor nachten waarin het nog veel warmer blijft, vaak met minima rond of boven de 25 graden.
Of de temperatuur daadwerkelijk de hele nacht boven de 28 graden blijft, is nog onzeker. De gedeelde weerkaart toont de temperatuurafwijking op ongeveer 1,5 kilometer hoogte en is niet één op één te vertalen naar de temperatuur aan de grond. Bovendien kan het tegen de ochtend alsnog enkele graden afkoelen. Wind, bewolking en eventuele onweersbuien kunnen lokaal een flink verschil maken.
De grote lijn is niettemin duidelijk: de nacht wordt waarschijnlijk uitzonderlijk warm en benauwd. Meerdere verwachtingen wijzen op nauwelijks afkoeling tijdens de uren waarin het lichaam normaal gesproken juist van de hitte moet herstellen.
Steden houden de warmte vast
Vooral stedelijke gebieden zijn kwetsbaar. Asfalt, beton en baksteen nemen overdag grote hoeveelheden warmte op en geven die ’s avonds langzaam weer af. Door dit stedelijke hitte-eilandeffect kan het in dichtbebouwde wijken meerdere graden warmer blijven dan op het omliggende platteland.
Bewoners van bovenwoningen in bijvoorbeeld Amsterdam, Rotterdam en Utrecht zullen dat waarschijnlijk goed merken. Als een woning overdag eenmaal is opgewarmd, bieden open ramen weinig verlichting zolang het buiten bijna even warm is. Pas wanneer de buitentemperatuur onder de binnentemperatuur zakt, heeft luchten echt zin.
Warme nachten vormen extra gezondheidsrisico
Een hete dag is vervelend, maar een hete nacht kan lichamelijk zwaarder doorwerken. Het lichaam krijgt minder gelegenheid om af te koelen, waardoor vermoeidheid en hittestress zich kunnen opstapelen. Vooral ouderen, jonge kinderen, mensen met chronische aandoeningen en bewoners van slecht geïsoleerde woningen lopen extra risico.
Het advies is weinig spectaculair, maar wel praktisch: houd overdag zonwering en gordijnen dicht, beperk lichamelijke inspanning en drink voldoende water. Ventileer pas zodra het buiten koeler is dan binnen en zet indien mogelijk ramen tegenover elkaar open. Een ventilator kan verlichting geven, maar koelt de kamer zelf niet af.
De precieze minimumtemperatuur blijft voorlopig een modelverwachting, geen vaststaand feit. Een onverwachte bui of draaiende wind kan het beeld nog temperen. Toch is de waarschuwing terecht: alles wijst erop dat Nederland een nacht tegemoetgaat waarin slapen voor velen een zweterige opgave wordt.