Miriam is 23 en zit muurvast. Niet omdat ze niet wíl werken, zegt ze, maar omdat haar hoofd het niet trekt. Ze noemt het klimaatstress: een voortdurende angst over de toekomst van de aarde die haar elke dag lamlegt. Nachten zonder slaap, paniekaanvallen, in tranen schieten bij het nieuws. Werken lukt niet meer. Maar hulp regelen? Dat is een heel stuk ingewikkelder.
“Ik word telkens doorgeschoven,” zegt Miriam. “Iedereen zegt dat ze me snappen, maar niemand pakt de verantwoordelijkheid.”
“Het lijkt alsof alles in brand staat”
Een paar jaar geleden dook Miriam steeds dieper in klimaatverandering. Wat begon als nieuwsgierigheid, werd een fixatie. “Overstromingen, bosbranden, hittegolven — ik kon het niet meer naast me neerleggen. Het voelt alsof de wereld in lichterlaaie staat en iedereen gewoon verdergaat.”
Voor haar is die stress geen ‘fase’ of ‘overdreven gedoe’, maar een zware mentale last. “Mijn lijf staat voortdurend op standje overleven. Hoe moet je dan acht uur per dag meedraaien?”
Ze heeft het geprobeerd: verschillende banen, tijdelijke contracten, vrijwilligerswerk. Maar elke keer liep ze vast. “Ik kreeg paniekaanvallen op de werkvloer. Dan zeggen mensen: ‘Haal even diep adem.’ Alsof dat het oplost.”
Geen baan, geen geld
Omdat werken niet lukt, vroeg Miriam bijstand aan. Daar botste ze op een harde boodschap. “Ze zeiden letterlijk: klimaatstress telt niet als reden om niet te werken.”
Volgens haar moet je óf aantonen dat je volledig arbeidsongeschikt bent, óf beschikbaar blijven voor werk. “Ik val precies ertussen: te ziek om te werken, te ‘gezond’ voor steun.”
Ze vindt dat onrechtvaardig. “Burn-out wordt serieus genomen. Depressie ook. Maar zodra je zegt dat het over klimaat gaat, kijken mensen je aan alsof je je aanstelt.”
“Ze zeggen: kijk gewoon geen nieuws meer”
Wat haar het meest frustreert, is het gebrek aan echt begrip. “Ik krijg tips als: ‘Scroll minder’ of ‘focus op leuke dingen’. Alsof je zomaar kunt stoppen met je zorgen maken over wat eraan komt.”
Voor Miriam is klimaatstress geen luxeprobleem. “Dit gaat over bestaanszekerheid. Over de vraag of mijn generatie straks nog een leefbare toekomst heeft.”
Ze vindt dat instanties achterlopen. “De wereld verandert, maar de systemen niet. Mentale klachten die niet in een vakje passen, lijken voor hen simpelweg niet te bestaan.”
Online begrip, offline niks
Op social media voelt Miriam zich wel gezien. Jongeren delen er massaal hun machteloosheid en klimaatangst. “Ik ben dus niet de enige. Maar van online erkenning betaal je de huur niet.”
Ze woont inmiddels weer bij haar ouders. Met studeren gestopt, werken lukt niet, sparen is onmogelijk. “Mijn leven staat op pauze terwijl ik pas 23 ben.”
Kritiek van buitenaf
Niet iedereen heeft medelijden. “Mensen roepen: ‘Ga gewoon aan het werk’ of ‘Je zoekt een smoes’. Dat doet pijn,” zegt Miriam. “Alsof ik hiervoor kies.”
Ze vraagt zich af waar de grens ligt. “Wanneer mag je zeggen: dit is te veel? En wie bepaalt dat eigenlijk?”
“Ik hoef geen luxe, ik wil rust”
Miriam zegt dat haar wensen bescheiden zijn. “Ik hoef geen vrijstelling voor altijd. Ik wil tijd, begeleiding en zekerheid over mijn bestaan. Zodat ik kan herstellen zonder constante angst.”
Volgens haar staat de samenleving op een kruispunt. “We vertellen jongeren dat ze zich zorgen móéten maken over het klimaat. Maar als die zorgen te zwaar worden, staan ze er in hun eentje voor.”
Ze wendt haar blik af en zegt dan: “Het voelt alsof ik word gestraft omdat ik te veel om de toekomst geef.”