De wereld maakt zich op voor een uitzonderlijk krachtige El Niño. Het water in delen van de Stille Oceaan is veel warmer dan normaal en volgens de aangeleverde berichtgeving zou deze El Niño zelfs de krachtigste kunnen worden sinds de metingen vanaf 1950.
Dat klinkt als iets wat zich duizenden kilometers van Nederland afspeelt. Toch kunnen ook Nederlanders uiteindelijk gevolgen merken. Niet noodzakelijk doordat ons weer volledig op zijn kop wordt gezet, maar bijvoorbeeld via voedselprijzen en de wereldhandel.
Wat is El Niño eigenlijk?
El Niño is een natuurlijk verschijnsel waarbij het oppervlaktewater in het tropische deel van de Stille Oceaan tijdelijk warmer wordt dan normaal.
Dat klinkt misschien onschuldig, maar de Stille Oceaan is gigantisch. Een verandering van de temperatuur kan daardoor invloed hebben op luchtstromen, neerslag en temperaturen in grote delen van de wereld.
El Niño verschijnt gemiddeld iedere twee tot zeven jaar en wordt afgewisseld met neutrale periodes en La Niña, waarbij het betreffende oceaangebied juist relatief koel is.
Deze El Niño kan uitzonderlijk krachtig worden
Volgens de aangeleverde informatie liggen de zeewatertemperaturen in het relevante gebied momenteel al ongeveer 3 graden boven het gemiddelde.
Vanaf een afwijking van 0,5 graden wordt gesproken van El Niño. Bij meer dan 2 graden gaat het om een sterke variant.
Als de huidige ontwikkeling doorzet, kan deze El Niño volgens de genoemde verwachtingen alle varianten sinds 1950 overtreffen.
Het verschijnsel begon in juni en zou tot in de lente van 2027 kunnen aanhouden.
Sommige landen krijgen droogte, andere juist enorme hoeveelheden regen
Een van de opvallendste eigenschappen van El Niño is dat de gevolgen per regio enorm verschillen.
In Indonesië hebben grote natuurbranden gewoed en ook Australië houdt rekening met een groter risico op bosbranden door droogte.
Aan de andere kant kunnen landen als Peru en Ecuador juist veel meer regen krijgen, waardoor de kans op overstromingen toeneemt.
Ook in Afrika zijn de verschillen groot. Het zuiden kan met droogte te maken krijgen, terwijl delen van Oost-Afrika juist aanzienlijk meer regen kunnen ontvangen.
Ook de oceanen krijgen een flinke klap
Niet alleen mensen merken de gevolgen. Uitzonderlijk warm zeewater kan mariene hittegolven versterken.
Dat is slecht nieuws voor kwetsbare ecosystemen. Koraal kan verbleken en sterven wanneer het water langdurig te warm blijft. Ook vissen en andere zeedieren kunnen moeite krijgen met de plotseling veranderende omstandigheden.
En problemen onder water kunnen uiteindelijk weer gevolgen hebben voor visserij en voedselvoorziening.
Dit kan Nederland ervan merken
Voor Nederland is het directe effect van El Niño op het weer veel minder duidelijk dan in tropische gebieden.
Volgens de aangeleverde informatie bestaat er een mogelijkheid dat Nederland bijvoorbeeld een wat natter voorjaar krijgt, maar zo’n verband biedt geen garantie voor het weer dat we hier daadwerkelijk krijgen.
De indirecte gevolgen kunnen uiteindelijk belangrijker worden.
Wanneer oogsten in grote landbouwgebieden mislukken door extreme droogte of regenval, kan het aanbod van bepaalde voedingsmiddelen afnemen. Dat kan uiteindelijk invloed hebben op prijzen.
Boodschappen kunnen duurder worden
Volgens de aangeleverde berichtgeving staan onder andere de productie van suiker en palmolie in delen van Azië onder druk.
Daarnaast kan extreem weer belangrijke internationale handelsroutes beïnvloeden. Droogte rond het Panamakanaal kan bijvoorbeeld beperkingen opleveren voor het aantal schepen dat erdoorheen kan.
Wanneer productie daalt en transport duurder of ingewikkelder wordt, kunnen de gevolgen uiteindelijk ook in Europese winkels voelbaar worden.
Dat betekent niet dat El Niño automatisch tot grote prijsstijgingen in de Nederlandse supermarkt leidt. Prijzen worden door veel meer factoren bepaald. Maar het is wel één van de manieren waarop een natuurverschijnsel aan de andere kant van de wereld uiteindelijk onze portemonnee kan raken.
Mogelijk opnieuw temperatuurrecords
El Niño zelf wordt niet veroorzaakt door klimaatverandering. Het is een natuurlijk terugkerend verschijnsel.
Wel komt deze El Niño voor op een planeet die al aanzienlijk is opgewarmd. Bovendien kan een sterke El Niño tijdelijk nog eens ongeveer 0,1 tot 0,2 graden toevoegen aan de gemiddelde wereldtemperatuur doordat warmte uit de oceaan in de atmosfeer terechtkomt.
Daarom vallen wereldwijde temperatuurrecords relatief vaak samen met of vlak na krachtige El Niño’s.
Hoe extreem de huidige El Niño uiteindelijk wordt, zal de komende maanden duidelijker worden.
Maar met uitzonderlijk warm oceaanwater als uitgangspunt kijken meteorologen en klimaatwetenschappers wereldwijd met grote belangstelling naar wat er nu gaat gebeuren.