Wie binnenkort zijn energiecontract moet verlengen, kan behoorlijk schrikken van de nieuwe tarieven. Een huishouden dat nu een nieuw vast energiecontract afsluit, is gemiddeld bijna 600 euro per jaar duurder uit dan iemand die dat in februari deed.
Vooral de prijs van gas is in korte tijd flink gestegen. De onrust in het Midden-Oosten en problemen rond de Straat van Hormuz spelen daarbij een belangrijke rol.
Gas in een half jaar bijna 27 procent duurder
In februari betaalden huishoudens bij een nieuw vast energiecontract gemiddeld ongeveer 1,20 euro per kubieke meter gas. Inmiddels ligt dat bedrag rond de 1,52 euro.
Dat betekent een stijging van bijna 27 procent.
Voor een huishouden dat jaarlijks tussen de 1.000 en 1.500 kubieke meter gas gebruikt, kan alleen die prijsstijging al neerkomen op ongeveer 300 tot 450 euro extra per jaar.
En daar blijft het niet bij.
Ook elektriciteit wordt duurder
Ook de stroomprijs is sinds februari behoorlijk opgelopen. Een kilowattuur kostte toen gemiddeld ongeveer 0,23 euro bij een nieuw vast contract. Inmiddels is dat rond de 0,28 euro.
Bij een jaarlijks stroomverbruik van ongeveer 2.500 kilowattuur betekent dat grofweg 125 euro aan extra kosten per jaar.
Tel je de hogere kosten voor gas en elektriciteit bij elkaar op, dan begint het verschil behoorlijk op te lopen.
Van €224 naar €277 per maand
Voor een huishouden van vier personen zonder zonnepanelen kwam een nieuw vast contract in februari gemiddeld uit op ongeveer 224 euro per maand.
Nu is dat ongeveer 277 euro per maand.
Dat is ruim 50 euro verschil per maand. Op jaarbasis zijn huishoudens die nú een nieuw vast contract voor stroom en gas afsluiten daardoor bijna 600 euro duurder uit.
Voor gezinnen die toch al moeite hebben om alle maandelijkse lasten te betalen, kan dat een flinke tegenvaller zijn.
Waarom wordt gas ineens zoveel duurder?
Een belangrijke oorzaak ligt duizenden kilometers van Nederland vandaan.
De oorlog en spanningen in het Midden-Oosten hebben gevolgen voor de scheepvaart door de Straat van Hormuz. Dat is een belangrijke vaarroute voor de internationale energiehandel.
Qatar was vóór de oorlog verantwoordelijk voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde export van vloeibaar aardgas, oftewel lng. Door de problemen rond Hormuz kan veel minder van dat gas worden uitgevoerd.
En daar merken we in Europa de gevolgen van.
Nederland is afhankelijk van de wereldmarkt
Noordwest-Europa krijgt veel aardgas via pijpleidingen uit Noorwegen, maar daarnaast wordt veel lng per schip aangevoerd.
De prijs daarvan wordt internationaal bepaald.
Valt plotseling een belangrijk gedeelte van het wereldwijde aanbod weg, terwijl de vraag ongeveer gelijk blijft? Dan kan de prijs snel omhooggaan.
En doordat gascentrales ook worden gebruikt voor de productie van elektriciteit, kan een hogere gasprijs uiteindelijk eveneens doorwerken in onze stroomrekening.
En dan moet de winter nog beginnen
Daar komt nog een onzekerheid bij: de Nederlandse gasopslagen zijn minder gevuld dan eerder voor deze winter werd beoogd.
Dat betekent volgens Gasunie overigens niet automatisch dat Nederland komende winter met een tekort te maken krijgt.
Maar wanneer we een koude winter krijgen en tegelijkertijd de internationale gasmarkt gespannen blijft, kan dat wel extra druk op de prijzen veroorzaken.
En precies dát maakt de situatie voor consumenten zo lastig.
Nu vastzetten of juist wachten?
Dat is momenteel de grote vraag.
Wie nu een vast energiecontract afsluit, weet voor een bepaalde periode waar hij financieel aan toe is. Het nadeel is dat je de huidige, relatief hoge tarieven vastzet.
Wie wacht of voor een variabel of dynamisch contract kiest, neemt een ander risico.
Verbetert de situatie rond Iran en komt de scheepvaart door de Straat van Hormuz weer normaal op gang? Dan zouden energieprijzen weer kunnen dalen.
Maar houdt de onrust nog maanden of zelfs jaren aan, dan kunnen de prijzen ook hoog blijven of verder stijgen.
Niemand weet wat er gaat gebeuren
Volgens energieanalist Jilles van den Beukel is vooral de enorme onzekerheid kenmerkend voor de huidige situatie.
De Straat van Hormuz zou over enkele maanden weer volledig toegankelijk kunnen zijn, maar de problemen zouden ook veel langer kunnen aanhouden.
Voor consumenten betekent dit dat er eigenlijk geen simpel antwoord bestaat op de vraag of je vandaag moet vastzetten of nog moet wachten.
Het hangt vooral af van hoeveel risico je financieel kunt en wilt nemen.
Zekerheid heeft momenteel een stevige prijs
Wie absoluut niet geconfronteerd wil worden met onverwachte prijsstijgingen, kan kiezen voor de zekerheid van een vast contract.
Wie hogere tussentijdse schommelingen kan opvangen en verwacht dat de energieprijzen uiteindelijk weer dalen, kan juist naar een variabel of dynamisch contract kijken.
Eén ding is ondertussen wel duidelijk: wie in februari zijn energieprijs heeft vastgezet, is momenteel aanzienlijk goedkoper uit dan iemand die hetzelfde contract nu moet afsluiten.
Een verschil van bijna 600 euro per jaar is voor veel huishoudens immers allesbehalve kleingeld.