Steeds meer Nederlanders wonen een tijd buiten de landsgrenzen. Dat heeft gevolgen voor de AOW. Als je niet je hele werkzame leven in Nederland hebt gewoond of gewerkt, bouw je minder AOW op en valt je uitkering later lager uit. Dat laat de Sociale Verzekeringsbank (SVB) weten, de instantie die de uitkeringen uitvoert.
Je bouwt AOW op in de jaren dat je in Nederland woont of werkt. Elk verzekerd jaar telt mee voor je pensioen. Heb je een periode in het buitenland gewoond of gewerkt, dan mis je die opbouw en krijg je uiteindelijk een lagere uitkering.
Dat speelt bijvoorbeeld bij mensen die jarenlang over de grens hebben gewerkt, een bedrijf buiten Nederland hadden of pas op latere leeftijd naar Nederland zijn gekomen. Ook wie na het pensioen in het buitenland gaat wonen, krijgt te maken met andere regels en extra controles.
Lagere AOW? Soms is er extra hulp
Als je AOW niet toereikend is om van te leven, kun je in sommige gevallen een aanvulling krijgen. Die regeling heet Aanvullende inkomensondersteuning ouderen (AIO) en vult je inkomen aan tot het sociaal minimum.
Het aantal ouderen dat zo’n aanvulling nodig heeft, groeit snel. De SVB moet dan nagaan of iemand bijvoorbeeld nog inkomsten of vermogen in het buitenland heeft. Dat maakt het werk ingewikkelder, zeker omdat de organisatie ook te weinig personeel heeft.
Wonen over de grens levert extra controles op
Steeds meer gepensioneerden kiezen ervoor om na hun pensioen in het buitenland te wonen. Voor de SVB is het dan lastiger om precies te bepalen hoe iemands situatie is. Zo moet worden vastgesteld of je alleen woont of samen met een partner, omdat dat invloed heeft op de hoogte van je AOW.
Alleenstaanden ontvangen ongeveer 70 procent van het minimumloon als AOW, terwijl partners ieder ongeveer de helft krijgen. Volgens de SVB sluiten deze regels niet altijd aan bij moderne vormen van samenleven en zijn ze lastig te controleren in andere landen.
Aantal AOW’ers in het buitenland stijgt
Nederland telt ongeveer 4,6 miljoen mensen met AOW. Daarvan wonen er zo’n 340.000 in het buitenland. De SVB verwacht dat dit de komende jaren oploopt tot ongeveer een half miljoen in 2043.
Door die ontwikkeling wordt het voor de uitvoeringsorganisatie steeds moeilijker om alle uitkeringen goed te regelen. Vooral de combinatie van internationale situaties en complexe regels zorgt voor extra werk.
Regels moeten simpeler, vindt SVB
De SVB pleit daarom voor eenvoudiger AOW-wetgeving, zodat sneller duidelijk is waar je recht op hebt. Het kabinet denkt over het versimpelen van de sociale zekerheid, maar concrete plannen zijn er nog niet.
Er wordt ook gekeken naar aanpassing van de regels rond samenlevingsvormen binnen de AOW. Daarnaast wil het kabinet de AOW-leeftijd sneller verhogen, zodat het aantal nieuwe gepensioneerden minder hard toeneemt.
Volgens de SVB zit de grootste uitdaging vooral in de ingewikkelde regels. Als beter vaststaat waar mensen recht op hebben, maakt het volgens de organisatie minder uit hoeveel AOW’ers er zijn.