Hoe druk het op het net is, gaat je rekening sturen
Kom je thuis en wil je lekker koken of meteen de was aanzwengelen? Binnen een paar jaar kan dat duurder zijn dan je gewend bent. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) wil de prijs van het netgebruik koppelen aan het tijdstip: drukke uren worden prijziger, rustige momenten juist voordeliger. De toezichthouder zet de nieuwe tariefstructuur later dit jaar op papier.
Wat verandert er aan de netkosten?
De essentie: de netbeheerkosten (de nettarieven) worden afhankelijk van het moment van afname. Je betaalt straks niet alleen voor hoeveel stroom je verbruikt, maar ook voor wanneer je die van het net trekt. Daarmee wil de ACM het overbelaste net ontzien en ons aanmoedigen apparaten vaker buiten piekuren te gebruiken. De start staat op zijn vroegst voor 2028 gepland; de precieze invulling volgt later.
Waarom moet dit eigenlijk?
Het elektriciteitsnet zit tot de nok toe door de snelle opmars van elektrische auto’s, warmtepompen en zonnepanelen. Netbeheerder TenneT trok onlangs opnieuw aan de bel: zonder ingrepen kan er dit jaar nog een tijdelijke stop komen op nieuwe aansluitingen voor woningen en kleine bedrijven in Utrecht, Gelderland en Flevoland. Oftewel: voorlopig geen extra capaciteit bijprikken.
Piekdruk omlaag: van knijpen tot pauzeren
Om de spits te ontlasten, vindt TenneT stevige ingrepen onvermijdelijk. Voorbeelden: openbare laadpalen die op drukke momenten terugschakelen of zelfs kortstondig uit gaan. Dat gebeurt her en der al, maar volgens TenneT is veel bredere toepassing nodig om het net door de piek te trekken.
Na 2030 komt de leveringszekerheid in het gedrang
Tot en met 2030 blijft de stroomvoorziening volgens TenneT over het algemeen op peil. Daarna wordt het krapper. Voor 2033 rekent de netbeheerder op gemiddeld 12,6 uur stroomtekort per jaar, flink boven de norm van vier uur. Ook in 2035 is dat met circa 9,2 uur per jaar nog te veel. Beide waarden liggen boven wat Nederland acceptabel acht.
Wanneer ga je hier iets van merken?
Voor huishoudens en kleine ondernemers komen tijdsafhankelijke nettarieven niet van vandaag op morgen. De ACM mikt op invoering vanaf 2028, als techniek en regels klaar zijn. Voor grote verbruikers die direct aan TenneT’s hoogspanningsnet hangen bestaan dit soort prikkels al langer. Voor miljoenen kleine aansluitingen is het organiseren ervan een stuk ingewikkelder.
Wat moeten netbeheerders en energieleveranciers nog regelen?
Netbeheerders en energieleveranciers puzzelen nu op de vraag: hoe maak je dit werkbaar voor kleinverbruikers? Daarvoor is scherpere informatie nodig over waar en wanneer het net volloopt. Pas dan kunnen ze echt flexibele contracten bieden, met prijzen die je prikkelen om buiten de piek te wassen, laden of koken. Hoe die contracten precies worden vormgegeven en wat je per tijdvak betaalt, wordt nog uitgewerkt.
Te laat om de dreigende aansluitstop te voorkomen
Met de nieuwe tariefstructuur voorkom je de mogelijke aansluitstop van later dit jaar niet meer; die verandering komt simpelweg te laat. Wel hamert de ACM erop dat slimmer netgebruik essentieel is. Alleen extra kabels en stations bijleggen is niet genoeg: vraag en aanbod moeten ook beter over de dag worden gespreid.
Energietransitie hapert door onzekerheid
In een recent rapport stelt de ACM dat geopolitieke spanningen de energietransitie onder druk zetten. Ook de uitrol van warmtenetten loopt achter. Voor consumenten is het er niet overzichtelijker op geworden: nieuwe producten zoals dynamische contracten, terugleverkosten, het afbouwen van salderen en opties om energie te delen maken kiezen ingewikkelder, hoe nuttig ze op zichzelf ook zijn.
Gas blijft belangrijk, maar de herkomst is verschoven
Nederland verbruikt nog altijd veel gas. Nu de aanvoer uit Rusland is weggevallen, komt het grootste deel van de import binnen als vloeibaar aardgas (lng). Ongeveer driekwart daarvan bereikt ons via terminals vanuit de Verenigde Staten. Daarmee zijn we minder afhankelijk van Rusland, maar wel gevoeliger voor schommelingen op de wereldmarkt.
Wat kun je nu al zelf doen?
Tot 2028 wachten hoeft niet om slimmer met stroom om te gaan. Je kunt nu al piekuren vermijden: draai was en vaat later op de avond, laad je elektrische auto ’s nachts en laat zware apparaten niet tegelijk lopen. Dat ontlast het net én scheelt vaak in de kosten, zeker met een (half) dynamisch contract. Als de nieuwe nettarieven ingaan, pakt dit spreiden waarschijnlijk nog gunstiger uit.