Maandag schoten de prijzen van olie en gas flink omhoog. Voor olie was het de grootste eendaagse sprong in vier jaar. De directe aanleiding zijn Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de oplopende spanningen rond de Straat van Hormuz.
Brentolie – de wereldwijde referentie voor olie uit onder andere het Midden-Oosten en de Noordzee – werd ruim 13 procent duurder en tikte boven de 82 dollar per vat aan. Vrijdag stond de prijs nog op 72,87 dollar. Hoe lang dat zo blijft, is onduidelijk. Ook de Europese gasprijs maakte een flinke sprong en ging maandag zo’n 25 procent omhoog.
De focus ligt op de Straat van Hormuz, een cruciale knoop in het wereldwijde energietransport. Iran zegt dat de vaarroute open blijft, maar er komen meldingen binnen over aanvallen op olietankers en marineschepen. Volgens de Amerikaanse president Donald Trump heeft de VS negen Iraanse marineschepen uitgeschakeld.
Ongeveer 20 procent van alle wereldwijd verhandelde vloeibaar aardgas (lng) gaat door de Straat van Hormuz, grotendeels afkomstig uit Qatar. Europa is een grote afnemer en merkt prijsstijgingen daardoor snel in de portemonnee. Voor de Verenigde Staten ligt dat anders: dat land exporteert juist veel lng.
Door de ligging bij de Straat van Hormuz heeft Iran veel invloed op de energiemarkt. Het land produceert normaal gesproken zo’n 3,3 miljoen vaten olie per dag, goed voor ongeveer 3 procent van de wereldwijde output.
Meer kosten voor je huishouden en aan de pomp
Je gaat het waarschijnlijk ook aan de pomp merken. Als ruwe olie duur blijft, kunnen benzine en diesel in Nederland de komende dagen en weken ongeveer 5 tot 10 cent per liter stijgen. Voor een volle tank van 50 liter betaal je dan zo’n 2,50 tot 5 euro extra.
Ook je gasrekening kan omhoog. Bij een plus van 25 procent in de groothandelsprijs kunnen variabele energietarieven uiteindelijk zo’n 10 tot 30 cent per kubieke meter duurder uitvallen. Voor een gemiddeld huishouden betekent dat in een maand met normaal verbruik al snel enkele tientjes extra. Met een vast energiecontract voel je die stijging voorlopig minder snel.
De prijzen aan de pomp lagen al aan de hoge kant door eerdere onrust in het Midden-Oosten en de eerdere dreiging van een Amerikaanse aanval op Iran.
Meer OPEC-olie helpt vermoedelijk niet genoeg
De OPEC-landen hebben zondag besloten de productie volgende maand op te schroeven. Toch is de kans groot dat dit de verdere stijging van de olieprijs niet meteen afremt. Iran is zelf ook OPEC-lid en de vierde producent binnen het kartel.
Een vergelijkbare prijssprong zagen we na de Russische inval in Oekraïne in 2022, toen Brent tijdelijk boven de 110 dollar per vat uitkwam. Het huidige niveau werd voor het laatst kort aangetikt in juni 2025. In de eerste helft van 2024 lag de olieprijs zelfs enkele maanden hoger dan nu.