Deskundigen verwachten dat vooral 55-plussers de klappen gaan voelen van de bezuinigingen in het nieuwe regeerakkoord. Als je ouder bent en nog werkt of al met pensioen bent, ga je veranderingen in sociale regelingen en de zorg het meest merken. Critici vinden dat de verdeling van de lasten tussen generaties scheef is.
Een logische verklaring is dat het aantal ouderen groeit. Snijden in voorzieningen voor deze groep levert daardoor relatief veel op voor de begroting. In de plannen zie je dat meerdere ingrepen harder uitpakken voor oudere mensen dan voor jongere generaties.
De verhoging van de pensioenleeftijd raakt vooral mensen die nog ver van hun pensioen afzitten, maar andere wijzigingen voel je juist meteen als je ouder bent en werkt. Een kortere werkloosheidsuitkering en aanpassingen in regelingen rond arbeidsongeschiktheid wegen extra zwaar voor 55-plussers. Ook het beperken van aftrekbare zorgkosten, een hoger eigen risico en bezuinigingen in de zorgsector komen relatief hard aan bij ouderen.
Belangenclubs voor senioren maken zich daar zorgen over. Volgens hen worden ouderen te vaak als kostenpost gezien en op één hoop gegooid. Daardoor is er te weinig oog voor de verschillen binnen deze groep, zoals mensen met alleen een basispensioen, kwetsbare ouderen of mensen die afhankelijk zijn van zorg.
Oudere werknemers doen bovendien vaker een beroep op werkloosheids- of arbeidsongeschiktheidsregelingen. Als je op latere leeftijd je baan verliest, is nieuw werk vinden meestal lastiger en blijf je gemiddeld langer zonder werk dan jongere collega’s. De verkorting van de WW-duur komt dan extra hard aan. En na afloop kom je niet altijd in aanmerking voor aanvullende steun, bijvoorbeeld als je partner inkomen heeft.
Niet specifiek tegen ouderen bedoeld
Tegelijkertijd benadrukken experts dat het beleid niet is ontworpen om ouderen te benadelen. De regels gelden voor iedereen, maar pakken in de praktijk verschillend uit. Vooral als je ouder bent en weinig te besteden hebt of in een kwetsbare positie zit, voel je de gevolgen het sterkst.
Daarbij komt dat oudere werkzoekenden, ondanks krapte op de arbeidsmarkt, nog steeds moeilijker aan een baan komen. Hardnekkige vooroordelen over oudere werknemers spelen mee. Kenners vinden daarom dat betere, gerichte begeleiding naar werk nodig is.
Gezondheidsverschillen vergroten de impact
Wie een lager inkomen heeft of lager is opgeleid, kampt gemiddeld vaker met gezondheidsproblemen en heeft minder gezonde levensjaren. Bezuinigingen in de zorg raken daardoor vooral ouderen die financieel weinig ruimte hebben.
Volgens belangenorganisaties stapelen de maatregelen in de zorg zich op: hogere eigen bijdragen, minder ondersteuning vanuit gemeenten, het schrappen van fiscale aftrek voor bepaalde zorgkosten en kortingen op thuiszorg en ouderenzorg. Dat kan ook gevolgen hebben voor mantelzorgers die kosten maken om familie te ondersteunen.
Jongeren voelen het ook
Sommige economen wijzen erop dat niet alleen ouderen de gevolgen merken. De versobering van de werkloosheidsregeling treft ook jongere werkenden: de uitkering duurt korter en je bouwt haar langzamer op.
Bovendien kunnen zowel jong als oud bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid te maken krijgen met een forse inkomensval, omdat uitkeringen over een kleiner deel van het inkomen worden berekend. Jongere huishoudens lopen daarmee ook tegen financiële druk aan, bijvoorbeeld als je een gezin hebt of net een huis hebt gekocht.
Toch blijft bij seniorenorganisaties het idee hangen dat vooral oudere mensen zwaar worden geraakt, zeker door de stapeling van meerdere maatregelen. Zij vragen om ouderen niet alleen als kostenpost te benaderen, maar ook hun bijdrage en waarde voor de samenleving te zien.