Ben jij zo iemand die elke taalmisser meteen wil rechtzetten?
Gaat het bij je jeuken zodra je een tikfout in een tekst ziet? En kun je het dan niet laten om in te grijpen, alsof je de taalagent uithangt? Het kan zijn dat die neiging minder gezellig overkomt dan je denkt. Sommige onderzoekers wijzen er namelijk op dat fanatieke correctors in het dagelijks leven vaak als wat minder ‘aangenaam’ worden ervaren.
Klinkt pittig, maar dat is wel wat een studie liet zien. Niet dat slordigheden ineens handig of prima zijn, maar de manier waarop je reageert zegt mogelijk meer over jou dan over de schrijver.
Zo gingen de onderzoekers te werk
Een team van de Universiteit van Michigan liet 83 mensen een stapel e-mails doornemen. In die mails stonden bewust uiteenlopende blunders: simpele typfouten, grammaticale uitglijders en – als controlemateriaal – foutloze varianten.
Daarna gaven de deelnemers een oordeel over de vermeende afzenders. Niet alleen over hoe slim ze leken, maar ook over vriendelijkheid en nog wat andere indrukken. Zo werd zichtbaar hoe taalblunders het beeld van een afzender kleuren.
Wie ergert zich, en wie haalt zijn schouders op?
Er doemde een duidelijk patroon op: extraverte deelnemers lieten zich minder van de wijs brengen door taalmissers. Zij keken makkelijker door de haperingen heen en bleven milder in hun oordeel over de schrijvers.
Mensen die zichzelf eerder als introvert omschreven of die lager scoorden op ‘aangenaamheid’, stoorden zich juist meer aan spelfouten en grammaticale rommeltjes. Hun waardering voor de afzenders zakte sneller zodra er iets niet klopte.
Waarom die ergernis zo werkt
Volgens de onderzoekers draait het om je tolerantie voor afwijkingen. Een foutje doorbreekt je verwachting; de één leest er soepel langsheen, de ander schiet meteen in de irritatie. Die laatste groep reageert strenger en koppelt de misstap sneller aan iemands karakter of capaciteiten.
Er zat nog een nuance in: wie zichzelf heel gewetensvol vond of minder openstond voor nieuwe ervaringen, reageerde vooral op puur typografische slippertjes. Dus juist de snelle tikfouten, niet per se de zwaardere grammaticale kwesties. Dat wijst op een duidelijke link tussen taalgevoeligheid en persoonlijkheidskenmerken.
Wat betekent dit voor je dagelijkse leven?
Krijg je de volgende keer jeuk van een extra spatie of een d/t-uitschuiver, vraag jezelf dan af: reageer ik op de inhoud of vooral op het foutje? Helder taalgebruik is belangrijk, maar dit onderzoek suggereert dat de intensiteit van je irritatie ook iets zegt over hoe je naar afwijkingen en imperfecties kijkt.
Dat betekent niet dat je nooit meer iemand mag corrigeren. Denk alleen even na over toon en timing. Bij een losse app of een snelle mail kun je de strekking vaak prima begrijpen ondanks een typo. En een vriendelijke hint komt altijd beter binnen dan een strenge tik op de vingers.
Foutjes, persoonlijkheid en een beetje nuance
Belangrijk om mee te nemen: deelnemers gaven hun indrukken van de schrijvers, en zo’n indruk is geen feit over iemands slimheid of vriendelijkheid. Een tikfout maakt je niet dom, net zo min als perfecte spelling je automatisch sympathiek maakt. Het onderzoek laat vooral zien welke bril we opzetten wanneer we teksten lezen.
Het mooie – of misschien confronterende – is dat je zo ook je eigen leesbril leert herkennen. Stap jij makkelijk over ruis heen, of zoom je juist in op elk detail? Beide houdingen hebben hun plek, maar ze bepalen wel hoe je anderen inschat.
Tot slot: taal blijft mensenwerk
We tikken allemaal weleens te snel, zeker op een telefoon of onder tijdsdruk. Online gesprekken zitten vol afkortingen, autocorrect-bloopers en half afgemaakte zinnen. Dat maakt taal levendig, maar ook rommelig. Niet iedereen heeft dezelfde tolerantie voor die rommel, en precies daar geeft dit onderzoek een kijkje achter de schermen.
Spot je in dit stuk of ergens anders een slordigheidje? Laat het gerust weten – met een vriendelijke toon kom je het verst. En wie weet merk je dat een beetje soepelheid in taal het gesprek erachter net wat leuker maakt.