Waar de meeste Nederlanders ’s ochtends vroeg opstaan voor werk of college, koos Anne (23) uit Utrecht voor een andere route. Ze kapte met haar studie en bijbaan om al haar tijd te steken in activisme en acties op straat.
“Studeren had voor mij geen nut meer,” zegt ze. “De wereld staat in brand. Klimaat, ongelijkheid, oorlog… iemand moet iets doen. Daarom ben ik gestopt met school en werk om me er fulltime op te storten.”
Van collegebanken naar het actieplein
Tijdens haar politicologieopleiding sloot Anne zich steeds vaker aan bij demonstraties. Eerst af en toe, later bijna wekelijks. Uiteindelijk gaf ze prioriteit aan actievoeren boven studeren.
“Op een dag zat ik in een hoorcollege en dacht ik: wat doe ik hier? Wat er echt verandert, gebeurt buiten, op straat.”
Sindsdien staat ze vaak tussen de spandoeken in steden als Amsterdam, Den Haag en Utrecht. De afgelopen jaren nam het aantal protesten in Nederland flink toe: in Den Haag alleen al worden jaarlijks honderden acties aangemeld over thema’s als klimaat, landbouwbeleid, onderwijs en internationale conflicten.
Activisme als ‘baan’
Voor Anne voelt het inmiddels als fulltime bezig zijn. Ze helpt acties opzetten, ontwerpt posters en mobiliseert mensen via sociale media.
“Het slokt veel tijd op. Je plant acties, je probeert mensen te bereiken en je staat zelf op het protest. Dat is bijna gewoon werk.”
Critici vinden dat activisten vooral protesteren zonder verantwoordelijkheid te nemen voor studie of baan. Anne snapt waar dat vandaan komt, maar is het er niet mee eens.
“Echte verandering komt niet van mensen die alleen hun dagtaken afwerken en verder niks doen.”
Worden demonstranten betaald?
In discussies hoor je vaak dat demonstranten “betaald” zouden worden om te komen. Het idee van paid protesters duikt geregeld op in de politiek en online, maar stevig bewijs dat complete manifestaties uit betaalde deelnemers bestaan, is zeldzaam.
Wat er wél is: vergoedingen voor vrijwilligers binnen organisaties. In Nederland mogen vrijwilligers een onbelaste vrijwilligersvergoeding krijgen. Die kan oplopen tot ongeveer €210 per maand of €2100 per jaar, met een maximaal uurtarief van een paar euro.
Sommige actiegroepen keren ook onkostenvergoedingen uit. Zo liet een woordvoerder van klimaatactiegroep Extinction Rebellion weten dat een deel van de actievoerders ongeveer €170 per maand kreeg om gemaakte kosten te dekken.
Volgens de organisaties zelf gaat het niet om “betaling om te protesteren”, maar om het vergoeden van dingen als reizen, trainingen of materialen.
Activisme zit in de lift
Activisme is de laatste jaren zichtbaarder geworden in Nederland. Klimaatacties, studentenprotesten en boerenacties trokken regelmatig duizenden mensen en leidden soms tot stevige reacties in de samenleving.
Anne verwacht dat dit nog maar het begin is.
“Steeds meer jongeren hebben het idee dat het systeem niet voor hen werkt. Dan is protesteren een manier om je stem te laten horen.”
Of ze ooit teruggaat naar studie of een baan, weet ze nog niet.
“Misschien wel. Maar voor nu staat activisme op één.”