Terwijl auto’s op benzine en diesel stap voor stap uit Amsterdam verdwijnen vanwege klimaat, gezondheid en stikstof, valt één tegenstelling meteen op: elke week komt zo’n 900.000 kilo Italiaans restafval binnen en gaat het de oven in in de hoofdstad. Een oud politiek debat blijkt vandaag de dag nog steeds pijnlijk relevant.
Vuilnis per trein vanuit Rome
De stroom afval komt vooral uit Rome, een stad die al jaren moeite heeft met de eigen verwerking. Omdat lokale oplossingen tekortschieten, gaat het vuilnis per goederentrein door heel Europa naar Amsterdam om daar verbrand te worden. Juridisch klopt het, maar maatschappelijk en ecologisch schuurt het.
Een Kamerlid sprak destijds al over een “rookwolk uit Rome boven Amsterdam”. Dat beeld is, jaren later, nog steeds treffend.
Politiek ongemak blijft hangen
Ook binnen de Tweede Kamer der Staten-Generaal klonk en klinkt kritiek. De kernvraag:
hoe leg je uit dat Nederland afval binnenhaalt om het te verstoken, terwijl je burgers en bedrijven steeds meer beperkingen oplegt?
Auto’s op fossiele brandstof mogen de stad nauwelijks meer in
Luchtvaart en landbouw liggen zwaar onder vuur
Ondertussen draaien de afvalovens op volle toeren
Critici vinden dat dit het vertrouwen in het klimaatbeleid aantast.
Op papier circulair, in de praktijk toch verbranden
Het officiële beleid is duidelijk: Nederland wil naar een circulaire economie — 50% in 2030, volledig in 2050. Verbranding zou moeten afnemen. Maar in de praktijk zie je iets anders. Omdat Nederland meer ovenruimte heeft dan eigen afval, wordt die capaciteit gevuld met afval uit het buitenland.
De gedachte hierachter: je laat die capaciteit niet leegstaan en vult haar dus met buitenlandse stromen.
Klimaatwinst of juist schade?
Voorstanders zeggen dat afvalverbranding energie oplevert. Tegenstanders benadrukken juist:
extra CO₂-uitstoot door het vervoer
grondstoffen verdwijnen in de oven terwijl je ze had kunnen hergebruiken
een prikkel om ovens in bedrijf te houden in plaats van ze af te bouwen
En dan de symboliek: treinen vol vuilnis mogen de stad binnen, maar de auto van de forens niet.
Het inkopen en verbranden van Italiaans afval in Amsterdam laat zien hoe inconsistent milieubeleid in de praktijk kan uitpakken. Wat juridisch mag en technisch kan, botst steeds vaker met wat maatschappelijk uit te leggen is.
Zolang afvalovens draaien op invoer uit het buitenland, blijft de vraag hangen:
wie draait op voor de kosten van de groene stad — en wie strijkt de baten op?