Stel dat ik morgen bij een verkiezingsdebat opsta en zeg dat ik meer stemrecht verdien omdat ik tonnen belasting betaal. Terecht dat iemand dan vraagt waar ik die onzin vandaan haal. Maar draai de vraag eens om. Waarom vinden we het zó vanzelfsprekend dat iemand die gisteren achttien is geworden, vandaag mag meebeslissen over de belasting die een ander morgen moet ophoesten?
Ik ben Hans, 56 jaar, ondernemer. Ik werk tachtig uur per week. Afgelopen zondag zat ik aan de keukentafel uit te rekenen of ik een medewerker een vast contract kon aanbieden. Die jongen verdient het. Alleen moet ik zijn salaris straks ook kunnen betalen als mijn grootste klant vertrekt. Met die afweging ben ik een halve zondag bezig. Op televisie is zoiets in één zin geregeld. “Werkgevers moeten meer zekerheid bieden.” Ja, dat vindt zelfs de werkgever aan mijn keukentafel. Nu de rekening nog.
“Laat de rijken maar betalen”
Ik heb de indruk dat veel jongeren tegenwoordig links stemmen. Wat me steekt, is het gemak waarmee sommigen dat doen. Ze hebben nauwelijks een idee van politiek, hebben zelf nog geen cent aan inkomstenbelasting afgedragen en weten toch precies bij wie er meer gehaald moet worden. Vraag wat hun favoriete partij wil uitgeven en je krijgt een hele lijst. Vraag wat het kost en ineens is “de rijken” een antwoord met een sluitende begroting.
Op mijn achttiende had ik diezelfde grote mond. Ik woonde thuis, de koelkast vulde zich vanzelf en als mijn vader begon over de energierekening, vond ik hem een zeur. Had iemand mij toen gevraagd of het minimumloon flink omhoog moest, dan had ik onmiddellijk ja gezegd. Ik verdiende het minimumloon. Verder ging mijn politieke analyse ongeveer niet. Waarom zou ik achteraf moeten doen alsof ik op die leeftijd zo verstandig was?

Wat gebeurt er precies op je achttiende verjaardag?
Dat vind ik de interessante vraag. De avond voor je verjaardag krijg je bij het journaal te horen dat de verkiezingen ook over jouw toekomst gaan. Je mag alleen nog niet meestemmen. Een nacht slapen, drie felicitaties en een stuk slagroomtaart later ben je ineens voldoende toegerust om over de toekomst van het hele land te beslissen. Waarom ligt die grens bij achttien? Waarom zou eenentwintig zo’n belachelijk idee zijn?
In die drie jaar kan er nogal wat gebeuren. Je krijgt je eerste serieuze loonstrook. Je ontdekt wat er na een huurverhoging overblijft voor boodschappen. Of je probeert een kamer te vinden en merkt dat een verkiezingsbelofte geen sleutel in het slot steekt. Welke kant je daarna op stemt, moet je zelf weten. Je hebt dan tenminste iets meegemaakt waaraan je zo’n belofte kunt toetsen.
En ja, in mijn eigen bedrijf loopt een jongen van negentien rond die sinds zijn zestiende werkt. Die weet tot achter de komma wat hij maandelijks overhoudt. Ik ken ook een ondernemer van mijn leeftijd die op een partij stemt omdat de lijsttrekker “tenminste een normale vent is”. Zoveel wijzer word je dus blijkbaar ook weer niet van dertig jaar belasting betalen. Maar met die twee voorbeelden heb ik nog steeds geen antwoord op mijn vraag waarom we uitgerekend achttien zo’n logische grens vinden.
Wat mij betreft mag de stemleeftijd naar eenentwintig. Ook voor de achttienjarige die precies zou stemmen wat ik wil. En laten we dan bij het volgende verkiezingsdebat de microfoon eens geven aan die jongen van negentien op mijn werk. Ik weet al wat hij als eerste aan mij zou vragen. “Hans, op mijn oordeel vertrouw je wel als ik een bestelling van twintigduizend euro de deur uit doe. Waarom dan niet als ik een rood potlood vasthoud?”
Op die vraag ben ik hem een antwoord schuldig. Op de mijne hoor ik er ook graag één.
