Een apparaat op afstand bedienen is handig, maar die verbinding verdient ook aandacht als alles gewoon lijkt te werken. De waarschuwing voor kwetsbare huishoudelijke apparatuur staat opnieuw in de belangstelling. Showblad bericht over uitspraken van ENISA-chef Juhan Lepassaar, die aandacht vraagt voor de beveiliging van verbonden apparaten.
Zijn boodschap gaat volgens die berichtgeving over meer dan computers en telefoons. Ook andere apparatuur kan een doelwit worden zodra er een digitale verbinding bij komt kijken. Wat betekent dat voor de spullen die thuis ongemerkt onderdeel van het netwerk zijn geworden?
Het gaat om de verbinding
Een gewone wasmachine zonder netwerkverbinding is iets anders dan een model dat je met een app bestuurt. De Rijksoverheid noemt onder meer slimme televisies, verbonden thermostaten en slimme horloges als voorbeelden van apparaten die gegevens uitwisselen. Dat maakt bediening op afstand mogelijk, maar creëert ook aandachtspunten voor privacy en veiligheid.
Een beveiligingscamera kan bijvoorbeeld informatie over je woning vastleggen. Een thermostaat kan iets vertellen over momenten waarop je thuis bent. Daarom is het verstandig niet uitsluitend te kijken naar wat een apparaat kan, maar ook naar welke informatie het verzamelt en met welke diensten het die deelt.
De Rijksoverheid adviseert consumenten de privacyverklaring van een fabrikant te lezen en updates voor apparaten en bijbehorende apps tijdig uit te voeren. Het gebruiksgemak en het onderhoud horen bij hetzelfde product. Dat onderhoud houdt niet op nadat de installatie geslaagd is.
Een update is meer dan een nieuwe functie
De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur adviseert regelmatig te controleren of beveiligingsupdates beschikbaar zijn. Sommige apparaten installeren die vanzelf, terwijl bij andere een handeling van de gebruiker nodig is. Alleen aannemen dat de fabrikant alles automatisch regelt, is daarom onvoldoende.
Kijk daarvoor in de handleiding of op de website van de leverancier. Controleer ook of er bekende veiligheidsproblemen met het betreffende model zijn. Juist bij apparatuur die jarenlang probleemloos werkt, kan digitaal onderhoud gemakkelijk uit beeld raken.
Wie een nieuw slim apparaat koopt, doet er volgens de toezichthouder goed aan op de beschikbaarheid van updates te letten. Ook de manier waarop een fabrikant met veiligheid omgaat en bereikbaar is bij problemen verdient aandacht. Een lage aanschafprijs zegt immers niets over de ondersteuning die je later ontvangt. De vraag is niet alleen of het apparaat vandaag werkt, maar ook hoe het onderhouden kan worden.
Wachtwoorden en een apart netwerk
ENISA noemt in zijn richtlijnen voor slimme woningen verschillende maatregelen die elkaar aanvullen. Gebruik lange, verschillende wachtwoorden en schakel extra inlogbeveiliging in wanneer die beschikbaar is. Volg bij het instellen de veiligheidsaanwijzingen uit de handleiding in plaats van die stappen over te slaan.
Het agentschap adviseert daarnaast meldingen over updates aan te zetten. Zo hoef je minder op je geheugen te vertrouwen. Een andere mogelijkheid is om slimme apparatuur op een apart wifi-netwerk te plaatsen, gescheiden van andere apparaten. Of en hoe dat kan, hangt af van de router en de instellingen.
Denk ook aan apparaten die niet meer gebruikt worden. ENISA raadt aan die uit te schakelen en los te koppelen. Bij verkoop, weggeven of terugsturen hoort bovendien aandacht voor opgeslagen gegevens. Het wissen daarvan en het herstellen van de fabrieksinstellingen voorkomen dat je een apparaat met persoonlijke informatie overdraagt.
Fabrikanten dragen ook verantwoordelijkheid
Digitale veiligheid mag niet volledig afhankelijk zijn van een consument die iedere instelling begrijpt. ENISA benadrukt bij productbeveiliging dat veiligheid al bij het ontwerp moet worden meegenomen en dat veilige standaardinstellingen belangrijk zijn. Ondersteuning tijdens het gebruik is eveneens onderdeel van die aanpak.
Voor huishoudens is de praktische eerste stap overzicht krijgen. Welke apparaten zijn verbonden, welke apps horen erbij en waar komen meldingen over onderhoud binnen? Dat zijn vragen die je ook kunt stellen wanneer er geen aanwijzing voor een hack is.
De waarschuwing betekent niet dat ieder huishouden wordt aangevallen. Wel maakt ze duidelijk dat slim gemak een kleine, terugkerende onderhoudstaak meebrengt. Door verbindingen, updates en toegang bewust te controleren, volg je de basisadviezen van de officiële instanties.
Bronnen:
https://showblad.nl/nieuws/eu-geeft-waarschuwing-af-aan-alle-inwoners
https://www.rdi.nl/onderwerpen/draadloze-apparatuur/tips/beveiliging-slimme-apparaten
https://www.enisa.europa.eu/news/enisa-news/securing-smart-infrastructure-in-covid-19-pandemic