Steeds meer Nederlanders stellen hun huis beschikbaar aan statushouders die nog geen eigen woning hebben. Door de aanhoudende drukte in asielzoekerscentra wordt gezocht naar andere manieren om mensen met een verblijfsvergunning tijdelijk onderdak te bieden. Een opvallende oplossing blijkt steeds populairder: statushouders laten logeren bij Nederlandse gezinnen.
Via een speciale logeerregeling kunnen statushouders ongeveer drie maanden bij een gastgezin verblijven. Soms duurt het verblijf wat langer en soms juist korter.
En sinds kort staat daar ook een financiële tegemoetkoming tegenover. Gastgezinnen kunnen tijdens een proef een onkostenvergoeding krijgen van 150 tot 220 euro per maand.
Het aantal Nederlanders dat meedoet, neemt toe. Maar waarom is deze regeling nodig? En wat betekent het als je een statushouder tijdelijk in huis neemt?
Steeds meer Nederlanders openen hun deuren
De organisatie Takecarebnb brengt Nederlandse gastgezinnen in contact met statushouders die tijdelijk een plek nodig hebben om te verblijven.
Dat gebeurt via een zogenoemde logeerregeling.
Statushouders zijn mensen die na een asielprocedure toestemming hebben gekregen om in Nederland te blijven. Zij mogen hier wonen, maar hebben vaak nog geen eigen woning.
Normaal gesproken verblijven zij in een asielzoekerscentrum totdat er passende woonruimte beschikbaar komt.
Door het grote woningtekort duurt dat regelmatig langer dan gewenst.
Daarom kunnen statushouders via Takecarebnb tijdelijk bij Nederlanders thuis logeren.
Dat biedt hun de mogelijkheid om alvast kennis te maken met het dagelijks leven buiten het azc.
Voor de opvanglocaties betekent het bovendien dat er tijdelijk ruimte vrijkomt.
Al 444 matches in één jaar
De belangstelling voor de logeerregeling groeit.
Volgens de aangeleverde cijfers heeft Takecarebnb dit jaar al 444 matches gemaakt tussen gastgezinnen en statushouders.
Dat is een stijging van 18 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.
Het gaat dus om honderden huishoudens die bereid zijn om iemand met een verblijfsvergunning tijdelijk onderdak te bieden.
Niet iedereen die belangstelling toont, wordt automatisch gastgezin. De organisatie probeert mensen bij elkaar te brengen bij wie de verwachtingen en omstandigheden goed aansluiten.
Want iemand enkele maanden in huis nemen, heeft natuurlijk invloed op het dagelijks leven.
Gastgezinnen krijgen tot 220 euro per maand
Een opvallende verandering is de invoering van een onkostenvergoeding.
Sinds mei loopt er een proef waarbij gastgezinnen een bedrag van 150 tot 220 euro per maand kunnen ontvangen.
Voorheen kregen gastgezinnen geen dergelijke vergoeding.
Het bedrag is bedoeld als tegemoetkoming voor de extra kosten die het logeren met zich meebrengt.
Denk bijvoorbeeld aan water, elektriciteit en andere dagelijkse huishoudelijke uitgaven.
Het gaat dus niet om een salaris of een reguliere vergoeding voor het verhuren van een kamer.
Ook is het bedrag niet voor ieder gastgezin automatisch hetzelfde.
De regeling moet het voor meer mensen mogelijk maken om tijdelijk iemand op te vangen, zonder dat alle bijkomende kosten volledig voor hun eigen rekening komen.
Waarom blijven statushouders zo lang in een azc?
De belangrijkste oorzaak is het tekort aan woningen in Nederland.
Statushouders die een verblijfsvergunning hebben gekregen, mogen het asielzoekerscentrum verlaten zodra er passende huisvesting beschikbaar is.
Maar gemeenten hebben moeite om voldoende woningen te vinden.
Daardoor blijven mensen die hun asielprocedure al hebben afgerond soms nog maanden in een azc wonen.
Dat zorgt voor een kettingreactie.
Wanneer statushouders geen woning kunnen krijgen en in het azc blijven, komen er minder opvangplekken vrij voor nieuwe asielzoekers.
Hierdoor neemt de druk op de bestaande opvanglocaties verder toe.
De logeerregeling probeert een deel van die druk tijdelijk te verminderen.
Tekort kan oplopen tot duizenden plekken
De situatie in de asielopvang blijft volgens de genoemde prognoses zorgelijk.
Als er niets verandert, kan het tekort aan opvangplekken oplopen tot ongeveer 3.600 in januari en zelfs 7.600 in april.
Dat zijn aanzienlijke aantallen.
Het betekent dat de opvangcapaciteit mogelijk onvoldoende is om iedereen die een plek nodig heeft onderdak te bieden.
Door statushouders tijdelijk bij gastgezinnen te laten verblijven, kunnen bestaande azc-plekken sneller beschikbaar komen.
Toch is het belangrijk om te benadrukken dat deze oplossing het woningtekort niet wegneemt.
Na de logeerperiode heeft een statushouder immers nog steeds een structurele woonplek nodig.
De regeling kan dus tijdelijk verlichting bieden, maar vervangt geen permanente huisvesting.
Hoe werkt het als je iemand in huis neemt?
Via Takecarebnb kunnen geïnteresseerde Nederlanders zich aanmelden als gastgezin.
De organisatie probeert vervolgens een geschikte match te vinden met een statushouder.
Daarbij is het belangrijk dat beide partijen weten wat ze van elkaar kunnen verwachten.
Een logeerperiode duurt doorgaans ongeveer drie maanden.
Tijdens die periode woont de statushouder tijdelijk bij het gastgezin.
Voor de gastheer of gastvrouw betekent dat dat er iemand extra in huis is, met wie bijvoorbeeld de keuken, badkamer of andere ruimtes worden gedeeld.
Voor de statushouder kan het verblijf een eerste kennismaking zijn met het dagelijks leven in een Nederlandse woonwijk.
Ook kan het helpen bij het oefenen van de Nederlandse taal en het opbouwen van sociale contacten.
Niet iedere opvangperiode verloopt goed
Hoewel veel logeerperiodes volgens de organisatie goed verlopen, zijn er ook situaties waarin het verblijf eerder wordt beëindigd.
Vorig jaar gebeurde dat elf keer.
De redenen daarvoor liepen uiteen.
Soms bleek er onvoldoende klik te zijn tussen het gastgezin en de statushouder.
In andere gevallen veranderde de thuissituatie, waardoor het niet langer mogelijk was om iemand te laten logeren.
Dat laat zien dat tijdelijke opvang in een privéwoning niet voor iedereen geschikt is.
Het delen van een woning vraagt immers om wederzijds begrip, duidelijke afspraken en voldoende persoonlijke ruimte.
Daarom is een goede kennismaking vooraf belangrijk.
Waarom melden Nederlanders zich aan?
Volgens Takecarebnb komen nieuwe gastgezinnen vaak bij de organisatie terecht omdat ze actief op zoek zijn naar manieren om vluchtelingen te helpen.
Een veelgebruikte zoekopdracht op Google is bijvoorbeeld: hoe kan ik vluchtelingen helpen?
Voor sommige mensen is geld doneren niet voldoende en willen zij graag iets concreets betekenen.
Door tijdelijk een logeerkamer beschikbaar te stellen, kunnen zij rechtstreeks iemand helpen die nog geen eigen woning heeft.
Ook biedt het contact tussen gastgezinnen en statushouders de mogelijkheid om elkaar beter te leren kennen.
Tegelijkertijd blijft het een persoonlijke keuze.
Niet iedereen heeft de ruimte, tijd of omstandigheden om iemand gedurende meerdere maanden in huis te nemen.
Is dit de oplossing voor de opvangcrisis?
De groeiende belangstelling voor de logeerregeling laat zien dat er Nederlanders zijn die bereid zijn een deel van de opvangproblematiek thuis op te vangen.
Toch is het de vraag hoeveel verschil de regeling op landelijke schaal kan maken.
Met honderden matches per jaar biedt Takecarebnb voor individuele statushouders een belangrijke tijdelijke oplossing.
Maar wanneer het tekort aan opvangplekken in de duizenden loopt, zijn daarnaast andere maatregelen nodig.
Het grootste knelpunt blijft dat statushouders onvoldoende kunnen doorstromen naar reguliere woningen.
Zolang dat probleem blijft bestaan, zal de druk op de asielopvang waarschijnlijk niet volledig verdwijnen.
Discussie over verantwoordelijkheid van de overheid
De regeling roept ook een bredere vraag op: in hoeverre moeten Nederlandse burgers zelf bijdragen aan het oplossen van de opvangproblemen?
Voorstanders vinden het positief dat mensen vrijwillig hun huis openstellen en daarmee statushouders helpen.
Zij zien de regeling als een praktische manier om de druk op azc’s te verminderen en nieuwkomers sneller te laten deelnemen aan de samenleving.
Anderen vinden dat de verantwoordelijkheid voor opvang en huisvesting vooral bij de overheid hoort.
Volgens hen moeten structurele problemen, zoals het woningtekort, niet afhankelijk worden van de bereidheid van particuliere huishoudens om iemand in huis te nemen.
Daarbij speelt ook mee dat niet ieder gezin over een extra slaapkamer beschikt.
De logeerregeling biedt dus kansen, maar leidt tegelijkertijd tot discussie over de rol van burgers en overheid.
Steeds meer animo ondanks uitdagingen
Ondanks de praktische uitdagingen ziet Takecarebnb dat steeds meer Nederlanders belangstelling tonen.
Het aantal matches is met 18 procent gestegen en inmiddels zijn dit jaar al 444 statushouders aan een gastgezin gekoppeld.
De nieuwe onkostenvergoeding van 150 tot 220 euro per maand kan daarbij een extra drempel wegnemen.
Voor statushouders betekent een tijdelijk verblijf bij een gastgezin dat ze het azc voor enige tijd kunnen verlaten.
Voor opvanglocaties betekent het dat er tijdelijk extra ruimte ontstaat.
Maar uiteindelijk blijft de vraag hoe Nederland voldoende permanente woningen beschikbaar kan maken.
De logeerregeling kan voor honderden mensen een verschil maken, maar het grote woningtekort wordt er niet mee opgelost.
Wat vind jij? Zou jij overwegen om een statushouder drie maanden in huis te nemen voor een onkostenvergoeding van maximaal 220 euro per maand? Of vind je dat de overheid dit op een andere manier moet regelen?