Claire is pas 17 jaar oud. Ze mag nog niet eens stemmen, maar wanneer ze door sociale media scrolt, krijgt ze dagelijks een flinke dosis politiek voorgeschoteld. Links tegenover rechts, rechts tegenover links en vooral héél veel mensen die elkaar vertellen waarom de ander het compleet verkeerd ziet.
En juist dat begint haar behoorlijk tegen te staan.
Volgens Claire lijkt het soms alsof het helemaal niet meer draait om het oplossen van problemen. “Als links en rechts alleen maar blijven ruziën, gaat er toch nooit wat veranderen in het land?”
Een simpele uitspraak van een 17-jarige, maar misschien raakt ze daarmee precies een gevoelige snaar.
‘Het is alleen maar links tegen rechts’
Claire volgt de politiek niet iedere minuut van de dag. Veel politieke onderwerpen krijgt ze, zoals zoveel jongeren, gewoon via sociale media mee.
Filmpjes van politici, fragmenten uit debatten en verhitte discussies verschijnen vanzelf tussen de andere berichten.
Wat haar daarbij vooral opvalt?
De enorme hoeveelheid ruzie.
Onder vrijwel ieder politiek filmpje ontstaat dezelfde strijd. De ene groep geeft ‘links’ overal de schuld van, terwijl een paar reacties verder ‘rechts’ verantwoordelijk wordt gehouden voor ongeveer alles wat er misgaat.
En voor je het weet gaat het helemaal niet meer over het oorspronkelijke onderwerp.
“Je ziet mensen elkaar gewoon uitschelden omdat iemand anders denkt over iets”, merkt Claire op. “Maar daar los je toch helemaal niks mee op?”
Haar vader moet erom lachen
Toen Claire haar verbazing thuis besprak, moest haar vader lachen.
Niet omdat hij haar mening onzin vond, maar omdat het volgens hem bepaald geen nieuw verschijnsel is.
Hij vertelde haar dat de politieke strijd tussen links en rechts al tientallen jaren bestaat. Partijen veranderen, politici komen en gaan en onderwerpen verschuiven, maar de tegenstelling blijft.
Dat vond Claire eigenlijk nog vreemder.
“Dus we doen dit al tientallen jaren en niemand denkt: misschien moeten we het eens anders proberen?”
Waarom moet je altijd een kant kiezen?
Dat is volgens Claire precies wat haar stoort aan de huidige discussie.
Waarom moet iemand bij ieder onderwerp automatisch volledig links óf volledig rechts zijn?
Je kunt volgens haar toch over het ene onderwerp een meer linkse oplossing goed vinden en over iets anders juist een rechts voorstel?
Maar op sociale media lijkt daar volgens haar nauwelijks ruimte voor te bestaan.
Zodra iemand één mening geeft, wordt diegene onmiddellijk in een politiek hokje geplaatst. Vervolgens lijkt het soms belangrijker om dat hokje aan te vallen dan om te luisteren naar wat iemand daadwerkelijk zegt.
“Als iemand van links iets goeds zegt, mag je dat toch gewoon goed vinden als je rechts bent? En andersom precies hetzelfde.”
‘Zoek eens naar wat jullie wél hetzelfde willen’
Claire vindt het vooral vreemd dat politici en hun achterban zo vaak benadrukken waarin ze van elkaar verschillen.
Want zijn er niet genoeg zaken waar vrijwel iedereen uiteindelijk ongeveer hetzelfde wil?
Mensen willen betaalbaar kunnen wonen. Ze willen zich veilig voelen. Ze willen goede zorg wanneer ze ziek worden. Ze willen dat hun kinderen goed onderwijs krijgen en ze willen genoeg geld overhouden om normaal te kunnen leven.
Over de manier waarop je dat bereikt, kun je natuurlijk gigantisch van mening verschillen.
Maar waarom zou je niet beginnen bij dat gezamenlijke doel?
Common ground zoeken, noemt Claire het.
Niet doen alsof politieke verschillen niet bestaan, maar eerst kijken waar mensen elkaar wél kunnen vinden.
Sociale media maken het alleen maar erger
Daar zit volgens Claire misschien ook een deel van het probleem.
Een rustig gesprek waarin twee mensen uiteindelijk zeggen dat ze elkaars standpunt begrijpen, levert natuurlijk veel minder spektakel op dan een politicus die woedend tegenover een tegenstander staat.
Boosheid trekt aandacht.
Een fragment waarin iemand een politieke tegenstander verbaal onderuit probeert te halen, wordt massaal gedeeld. Een gesprek waarin twee partijen na een uur onderhandelen een compromis bereiken? Dat klinkt een stuk minder spannend.
Het resultaat is dat jongeren zoals Claire vooral de strijd te zien krijgen.
Natuurlijk bestaan er grote verschillen
Dat betekent niet dat Claire vindt dat iedereen het plotseling overal over eens moet worden.
Politieke partijen bestaan juist omdat mensen verschillende ideeën hebben over belastingen, klimaat, migratie, zorg, Europa en de rol van de overheid.
Discussie hoort daarom bij een democratie.
Maar volgens Claire zit er een groot verschil tussen discussiëren om tot een oplossing te komen en ruzie maken om te bewijzen dat de andere kant fout zit.
En dat laatste ziet ze naar haar smaak veel te vaak.
Een 17-jarige stelt een ongemakkelijke vraag
Misschien is het juist interessant dat deze vraag van iemand komt die nog niet jarenlang in politieke kampen heeft meegedraaid.
Claire kijkt er relatief eenvoudig naar.
Nederland heeft problemen. Links heeft ideeën. Rechts heeft ideeën. Geen van beide kanten zal op ieder onderwerp volledig zijn zin krijgen.
Dus zul je uiteindelijk toch samen aan tafel moeten.
Waarom dan eerst jarenlang tegen elkaar schreeuwen?
“Mijn vader zegt dat dit vroeger ook al zo ging”, zegt Claire. “Maar dat vind ik geen goede reden om ermee door te gaan.”
Links zal Claire te naïef vinden, rechts misschien ook
Critici zullen zeggen dat politiek nu eenmaal ingewikkelder is dan Claire het voorstelt. En daar hebben ze natuurlijk een punt.
Sommige politieke overtuigingen botsen fundamenteel met elkaar. Een compromis is niet altijd mogelijk en soms is stevig oppositie voeren juist noodzakelijk.
Maar haar belangrijkste punt blijft overeind als interessante vraag:
Wanneer zijn we zo druk geworden met winnen van ‘de andere kant’ dat samenwerken bijna als verliezen voelt?
Claire mag dan pas 17 zijn, volgend jaar behoort ze tot een nieuwe generatie kiezers.
En misschien zit die generatie helemaal niet te wachten op nóg twintig jaar dezelfde strijd.
Want zoals Claire het zelf simpel samenvat:
“Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn. Maar als niemand meer naar elkaar luistert, hoe wil je dan ooit iets oplossen?”