De verwoestende bosbranden in het Franse departement Gironde breiden zich voorlopig niet verder uit. De regionale brandweer noemt de situatie rond Bordeaux „stabiel”. Dat is goed nieuws, maar zeker geen sein dat iedereen rustig achterover kan leunen: het vuur is nog niet volledig onder controle en nieuwe evacuaties blijven mogelijk.
Een deel van de geëvacueerde inwoners en toeristen heeft inmiddels toestemming gekregen om terug te keren naar woningen en vakantieverblijven. De brandweer blijft voorzichtig. „We zijn hoopvol, maar kunnen niet garanderen dat de branden dit weekend onder controle zijn”, luidt de waarschuwing.
Mens veroorzaakt vaak de vonk
Volgens de Franse regering ontstaat ongeveer negen op de tien bosbranden door menselijk handelen. Dat kan gaan om onvoorzichtigheid, zoals een weggegooide sigarettenpeuk, maar ook om bewuste brandstichting. Uit een Franse opiniepeiling zou zelfs blijken dat 17 procent van de ondervraagden nog altijd brandende peuken uit de auto gooit. Een tamelijk onthutsend cijfer, zeker tijdens een zomer waarin grote delen van Frankrijk kurkdroog zijn.
De directe aanleiding voor een brand en de omstandigheden waardoor die brand uitgroeit tot een inferno zijn echter niet hetzelfde. Een peuk, vonk of brandstichter kan het vuur starten, maar verklaart niet op zichzelf waarom de vlammen zich daarna zo snel en grootschalig verspreiden.
Klimaat zorgt voor ideale brandomstandigheden
Klimaatonderzoeker Françoise Vimeux wijst op een gevaarlijke opeenvolging van weersomstandigheden. Veel regen aan het begin van het jaar liet de begroeiing snel groeien. Daarna volgde een uitzonderlijk droge lente, waardoor al dat groen veranderde in brandbaar materiaal. De zware hittegolven van deze zomer droogden ook de bodem verder uit.
„Er was enorm veel begroeiing die heel erg droog was. Daarna is maar één vonkje nodig om een heel grote brand te veroorzaken”, aldus Vimeux. Volgens haar is de situatie een schoolvoorbeeld van de risico’s waarvoor klimaatwetenschappers al jaren waarschuwen.
Dat betekent niet dat bosbeheer geen rol kan spelen. Goed onderhoud, brandgangen en het verwijderen van dood hout kunnen lokaal helpen om verspreiding af te remmen. Maar de verklaring uitsluitend zoeken in „slecht bosonderhoud”, zoals historicus Maarten van Rossem eerder deed, is te simpel. De Franse branden laten vooral zien hoe menselijk gedrag, uitgedroogde natuur en extremere hitte samen een explosieve combinatie vormen.