De laatste jaren hoor je steeds vaker gemopper van kiezers die zich bekocht voelen. Veel D66-stemmers vinden dat hun partij de beloftes niet waarmaakt en uiteindelijk vooral VVD-plannen uitvoert. Tegelijkertijd klagen sommige VVD-kiezers juist dat hun partij te ver opschuift richting het progressieve profiel van D66.
Voor critici is dat een teken dat het verschil tussen die twee kleiner is dan vaak wordt aangenomen. Sommigen stellen zelfs dat D66 en de VVD in de kern dezelfde koers varen. Waar komt dat beeld vandaan?
Lid van dezelfde Europese fractie
Een veelgebruikt argument: zowel D66 als de VVD maken deel uit van Renew Europe, de liberale, pro-Europese fractie in het Europees Parlement. Daarin zitten partijen uit allerlei EU-landen die inzetten op samenwerking, open markten en verdere Europese integratie.
Volgens critici dwingt dat lidmaatschap partijen in dezelfde Europese mal: grote keuzes over economie, marktwerking, samenwerking en regulering zouden daar gezamenlijk worden uitgestippeld. Nationale accenten vallen dan minder op.
Vanuit die gedachte maakt het voor jou als kiezer weinig uit op welke van de twee je stemt, omdat de hoofdlijn van het beleid vergelijkbaar blijft.
Waar ze elkaar vinden in beleid en richting
Critici wijzen ook op inhoudelijke overlap. Beide partijen zijn uitgesproken pro-Europees, economisch liberaal en hechten aan internationale samenwerking. Regelmatig steunen ze vergelijkbare standpunten over Europese verdieping, handel en de plek van Nederland binnen de EU.
In die lezing ligt de nadruk bij beide vooral op:
- Meer Europese samenwerking en verdieping van integratie
- Een open economie met volop internationale handel
- Marktgeoriënteerde oplossingen voor maatschappelijke problemen
- Een uitgesproken internationale blik van Nederland
Wie vindt dat de partijen sterk op elkaar lijken, ziet dit als bewijs dat de verschillen vooral in toon en verpakking zitten, niet in de kern van het beleid.
Maar er zijn volgens anderen wel degelijk verschillen
Tegenstanders van die visie benadrukken dat partijen binnen dezelfde Europese fractie gewoon eigen prioriteiten en standpunten houden. Zij zien juist duidelijke verschillen tussen D66 en de VVD, bijvoorbeeld op klimaat, onderwijs, sociale zekerheid en de rol van de overheid.
De VVD hamert vaker op economische vrijheid en een kleinere, terughoudende staat. D66 zet juist zwaarder in op onderwijs, democratische vernieuwing en progressiever sociaal beleid. Volgens deze kiezers en analisten zijn het dus echt geen twee druppels water.
Een discussie die blijft terugkomen onder kiezers
De vraag hoe veel onderscheid partijen nog kunnen maken als ze Europees samenwerken en geregeld samen regeren, hangt al langer boven de Nederlandse politiek.
Voor sommige kiezers bevestigt die samenwerking het idee dat beide in de praktijk dicht bij elkaar uitkomen. Anderen zien de ideologische tegenstellingen juist nog steeds duidelijk.
Hoe groot de afstand tussen D66 en de VVD nou echt is, blijft uiteindelijk een kwestie van hoe je het bekijkt — en van hoe jij hun beleid ervaart.